Podatek „małpkowy” a sprzedaż wódki

Wraz z początkiem roku 2021 w życie weszła nowa Ustawa, według której wprowadzony został podatek na napoje słodzone uzależniony od zawartości cukru, a także na napoje alkoholowe o pojemności do 300ml uzależniony od zawartości alkoholu. Dodatkowa opłata alkoholowa dotyka w głównej mierze rynku wódki, dla którego sprzedaż butelek o małych pojemnościach jest bardzo istotna. Jak pokazują dane CMR, w sklepach małoformatowych do 300m2 pojemności 90/100ml oraz 200ml odpowiadają za około 75% wolumenu sprzedaży wódek smakowych oraz około 30% wolumenu sprzedaży wódek czystych.

Jest to kolejny rok rosnących cen na rynku alkoholi – w roku 2020 wzrósł podatek akcyzowy, który jednak nie miał tak istotnego wpływu na poziomy cenowe jak opłata małpkowa. Wynosi ona 25 zł od litra stuprocentowego alkoholu, co dla 40-procentowej setki oznacza 1 zł podatku, a dla dwusetki 2 zł (w praktyce wartość ta może się różnić w zależności od wódki, ze względu na to że wiele wariantów charakteryzuje się obniżoną zawartością alkoholu bądź zmniejszoną pojemnością). Już w pierwszych tygodniach roku 2021 widoczne były wzrosty cen wódek ze względu na nowy podatek. Jeszcze pod koniec zeszłego roku klienci sklepów małoformatowych mogli nabyć 90/100ml wódki smakowej średnio w cenie 6 zł i 200ml za około 12 zł. Natomiast w lutym 2021 średnie ceny sięgają już odpowiednio około 7 zł oraz 13,70 zł. Z kolei średnie ceny małpek czystych w ostatnich miesiącach zeszłego roku kształtowały się na poziomie około 5,70 zł za 90/100ml oraz około 11,20 zł za 200ml, a w ostatnim miesiącu ceny te wzrosły odpowiednio do około 6,80 zł i 13,50 zł.

Duże podwyżki cenowe powodują, że małe pojemności są zdecydowanie mniej korzystne cenowe w stosunku do dużych butelek wódki. Według danych CMR średnia cena półlitrowej wódki czystej to około 24 zł, a smakowej niecałe 27 zł. Zatem przed wprowadzeniem nowego podatku w przeliczeniu na litr małe pojemności były droższe o 10-15 zł w stosunku do butelek 0,5l. Natomiast po podwyżkach cenowych różnica ta wynosi już około 20 zł, a dla niektórych wariantów sięga nawet 30 zł.

Zmiany cenowe mają bardzo istotny wpływ na sprzedaż małych pojemności wódki. Jak pokazują dane CMR, w styczniu-lutym 2021 ich wolumen sprzedaży w sklepach małoformatowych do 300m2 był o około 20% niższy w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Trochę większe spadki obserwowane są w przypadku wódek czystych, gdzie sprzedaż zarówno 90/100ml jak i 200ml spada rok do roku o ponad 20%. Natomiast na rynku smakowym najmniejsze pojemności raportują podobne spadki, jednakże dwusetki osiągają niższy wolumen sprzedaży o „jedyne” 8%. Oczywiście różnice w wartości sprzedaży nie są aż tak duże, ze względu na wyższą cenę. Wartość sprzedaży czystych małpek w styczniu-lutym 2021 w stosunku do zeszłego roku była niższa o około 8%, a smakowych o około 4%.

Jedno z głównych pytań brzmi – czy sprzedaż dużych butelek wódki rekompensuje spadki sprzedaży małpek? Otóż nie do końca. Największy przepływ sprzedaży na większe pojemności widać w przypadku najtańszych wódek czystych. Tam wolumen sprzedaży pojemności 0,5l w roku 2021 jest o 30% wyższy w stosunku do 2 pierwszych miesięcy roku poprzedniego. Jednakże dla średniego segmentu cenowego wódek czystych duże butelki sprzedają się w podobnych ilościach jak przed rokiem, natomiast dla wódek smakowych sprzedaż pojemności powyżej 300ml jest wyższa o jedyne 6%, gdzie w poprzednich latach obserwowana była podobna dynamika.

Sprzedaż wódki notowała w kilku ostatnich latach systematyczne wzrosty sprzedaży, napędzane coraz większą popularnością małych pojemności. Wprowadzenie podatku małpkowego zatrzymało pozytywną dynamikę segmentu. Ze względu na spadającą sprzedaż małych pojemności, cała kategoria wódczana notuje w sklepach małoformatowych do 300m2 dużo niższą sprzedaż niż przed rokiem. Wolumen sprzedaży wódek czystych w styczniu-lutym 2021 jest niższy o około 5% w stosunku do początku roku 2020, natomiast wartość jest wyższa o zaledwie 2%. Rynek trunków smakowych notuje niższe wyniki, ze względu na wysokie znaczenie małych butelek – wolumen sprzedaży jest niższy o 11%, a wartość o 2%.

Aby ominąć podatek, na rynku zaczyna pojawiać się pojemność od dawna nie używana w przypadku wódki – 350ml. Natomiast na razie jej dostępność nie jest wysoka. Zobaczymy jak nowa opcja zostanie przyjęta przez konsumentów.


CMR
is independent market research agency
developing innovative research tools.

Our main areas of interest are:
quick measurement of marketing-mix activities’ impact
on FMCG sales results and precise analysis
of purchasing behavior based
on transactional/ receipt data